Zeleni rečnik

Ovaj mali ZELENI REČNIK – POJMOVNIK pomoći će korisnicima da shvate mnoge termine koji se koriste u okviru zaštite životne sredine i organske poljoprivrede.

A-Ž

Abiotički faktori

činioci spoljašnje nežive prirode, na primer: klima, reljef, zemljište.

Adaptacija

prilagođavanje, karakteristične osobine koje živim bićima omogućavaju opstanak u specifičnim ekološkim uslovima staništa.

Agrobiocenoza

životna zajednica u kojoj, pored gajenih biljaka, žive i različite vrste divljih biljaka, životinja, gljiva i mikroorganizama

Agroeksosistem

antropogeni ekosistemi na kojima čovek gaji kultivisane biljke.

Autohtone vrste

vrste nekog geografskog područja prilagođene uslovima života tog područja ili ekosistema ako je njihova prisutnost u toj regiji rezultat isključivo prirodnih procesa bez ikakve čovekove intervencije.

Autotrof

onaj koji sam sebe hrani

Biocenoza

zajednica živih bića koja žive na istom satništu i međusobno su, na različite načine povezana.

Biodiverzitet

sveukupna raznovrsnost živih bića, odnosno sveukupnost gena, vrsta i ekosistema na Zemlji.

Biom

slični, često povezani ekosistemi.

Biomasa

ukupna masa žive prirode na određenom području.

Biosfera

ukupan prostor na Zemlji naseljen živim bićima.

Biotički faktori

međusobni uticaj živih bića, kao i uticaj živih bića na neživu prirodu.

Biotop

manji ili veći prostor na kojem vladaju slični životni uslovi.

Crvene knjige

publikacije u kojima se nalaze podaci o ugroženim vrstama.

Deponija

mesto na kojem se odlaže otpad.

Desertifikacija

opustošavanje zemljišta.

Domestifikacija

proces pripitomljavanja divljih biljnih i životinjskih vrsta.

Ekologija

nauka koja proučava životnu sredinu, međusobne odnose živih bića, kao i odnose živih bića i spoljašnje sredine.

Ekološka niša

deo prostora i deo resursa koje jedinke svake populacije koriste u životnoj zajednici.

ekološki faktori

činioci spoljašnje sredine: različiti oblici nežive materije, klimatske prilike, kao i svi članovi biocenoze, koji uzajamno deluju jedni na druge, i time određuju uslove života u staništu.

Ekosistem

prostor u kojem se odvija život i u kojem su različite vrste živih bića neraskidivo povezane sa neživom materijom i energijom.

Endem

vrsta rasprostranjena na ograničenom prostoru.

Erozija

odnošenje, skidanje površinskog sloja zemlje.

Fenološke promene

promene tokom smene godišnjih doba.

IFOAM

Međunarodna Federacija pokreta organske poljoprivrede osnovana 1972. godine u Versaju u Francuskoj. To najveći pokret u svetu koji utiče na popularizaciju i implementaciju organske poljoprivrede i proizvodnje u celom svetu. Današnje sedište IFOAM-a je u Nemačkoj.

Imigracija

proces doseljavanja jedinki ili njihovih grupa u populaciju.

Inbriding

ukrštanje jedinki koje su u srodstvu

Introdukcija

unošenje vrste, od strane čoveka, na područje gde je pre nije bilo.

Invazivne vrste

strane vrste koje su, usled negativnog delovanja čoveka, počele samostalno i nekontrolisano da se razmnožavaju i naglo šire potiskujući domaće vrste.

IUCN

Međunarodna unija za zaštitu prirode koja pomaže društvima širom sveta da štite prirodu i obezbede ekološki održivo i ravnomerno korišćenje prirodnih resursa. To je asocijacija preko 900 vladinih i nevladinih organizacija iz 137 zemalja sveta.

Kisele kiše

kiša ili bilo koja druga vrsta padavina zagađena sumpor dioksidom, azotnim oksidima i drugim hemijskim jedinjenjima.

Klimaks zajednica

životna zajednica koja je maksimalno usklađena sa mogućnostima koje pruža dati prostor.

Konzervacija

skup postupaka, radnji i mera zaštite kojima se objekat štiti od uništavanja.

Kosmopolit

široko rasprostranjena vrsta.

Lanac ishrane

povezanost ishranom proizvođača, potrošača i razlagača u biocenozi.

Migracija

povremeni, periodični, odlasci jedinki iz populacije i njihov povratak u populaciju.

Monokultura

poljoprivredna površina na kojoj je zasađena samo jedna kultura.

Održivi razvoj

očuvanje prirodnih bogatstava i odgovorno postupanje, da bi se ona sačuvala za buduće generacije

Ozonske rupe

oštećeni deo ozonskog omotača

Ozonski omotač

sloj ozona na visini od 25 do 50 kilometara iznad površine zemlje.

Pesticidi

hemijske supstance koje uništavaju nepoželjne stanovnike agrobiocenoze.

Plodored

izmena vrsta useva svake godine na istoj njivi i drugim agrobiocenozama.

Populacija

skup jedinki iste vrste koje u isto vreme nasaljevaju isti prostor, međusobno se ukrštaju i daju plodno potomstvo.

Potrošač

organizam koji za ishranu koristi organske supstance.

Predator

vrsta koja lovi druge životinje.

Predeo

manje geografsko područje u kome je međusobno povezan manji ili veći broj različitih ekosistema.

Proizvođač

organizam koji procesom fotosinteze proizvodi organske supstance.

Razlagač

organizam koji razlaže organske supstance.

Reciklaža

sakupljanje, prerada i ponovo korišćenje otpada.

Reintrodukcija

vraćanje vrsta na mesto gde su nekada živele.

Smog

vazduh u kojem su prisutne zagađujuće supstance.

Sukcesije

smenjivanje biocenoze na nekom biotopu.

Urbani ekosistem

antropegeni ekosistem, mogu biti naseljena mesta, industrijska područja ili njihovi delovi koje je izgradio čovek.

Zemljište

plodni, rastresiti površinski sloj litosfere, koji nastaje pod uticajem živih organizama, vode i vazduha.

Životna forma

skup svih adaptivnih karakteristika jednog organizma.

Životna sredina

naseljeni deo Zemljinog prostora u kojem živa bića mogu da opstanu.